23 | 08 | 2017

Κύριες επιλογές
Χρονική ταξινόμηση άρθρων
Powered by mod LCA
Οι Ειδήσεις από...

ΛΕΝΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ - ΠΑΩ ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ, ΕΡΧΕΣΑΙ;

Με αφορμή τα σημερινά γενέθλια της Λένας Πλάτωνος ο Πάνος Μιχαήλ θυμάται μια εκ βαθέων συνέντευξη που είχε πάρει πριν μερικά χρόνια από τη σημαντική ελληνίδα συνθέτρια

Πριν μερικά χρόνια είχα πάει στο σπίτι της Λένας στο Χολαργό για να μιλήσουμε με αφορμή την κυκλοφορία των Ημερολογίων του δίσκου που σηματοδότησε την επιστροφή της σε αυτό που λέμε ενεργό δισκογραφία μετά από ένα μεγάλο διάστημα απουσίας. Την Πλάτωνος την παρακολουθούσα και την εκτιμούσα καλλιτεχνικά αλλά δεν είχε τύχει να συναντηθούμε συνεντευξιακά μέχρι τότε. Εκείνη τη μέρα διαπίστωσα με τα ίδια μου τα μάτια τι ήταν αυτό που συνέθετε αυτό το πλάσμα το οποίο δια πυρός και σιδήρου δημιούργησε μερικά από τα ποιητικά μουσικά έργα της ελληνικής μουσικής. Έργα που ακριβώς επειδή είναι φτιαγμένα από όνειρα, ίσκιους και αινίγματα αντέχουν ακόμα παρ΄ολο που οι μουσικοτεχνολογικές φόρμες έχουν αλλάξει όπως έχει αλλάξει και η εποχή που τα γέννησε και παραμένουν ακόμα επίκαιρα για όποιον ξαναέρχεται σε επαφή μαζί τους ή τα ακούει για πρώτη φορά.

Πάνος Μιχαήλ - LiFO.gr - 21/10/2015

Μιλήσαμε για πολλά εκείνο το απόγευμα αλλά ακόμα θυμάμαι την ναζιάρικη ευθραστοτητά της. Υπήρχαν στιγμές που ένιωθα πως παράπαιε ανάμεσα στο χάσιμο της ψυχής της και άλλες που το πάθος της και η διάθεση για λεκτικές περιπέτειες και πειράγματα προέλαυνε. Η Πλάτωνος για μένα υπήρξε και συνεχίζει να είναι σημαντική ακόμα και τώρα που η καμπύλη της ακμής δεν είναι στο φόρτε της γιατί με θραύσματα από αρχαίο beat μίλησε για πράγματα δυνατά, μελλοντικά, μ' ένα τρόπο εντελώς προδρομικό. Στο Γκάλοπ και τις Μάσκες Ηλίου μας έλεγε πως οι υπολογιστές είναι οι νέες ιερές εικόνες, περιέγραφε τον παράξενο δεσμό του σκλαβωμένου από τον καταναλωτισμό ανθρώπου και δόξαζε τη νομαδική φύση των ερωτεύμενων. Από τα Λεπιδόπτερα εως το Σπάσιμο των Πάγων για να γλιτώσει από τη γιγαντιαία μαύρη πεταλούδα της περιπλανήθηκε στους ναούς των μοναχικών και των έκπτωτων υποστηρίζοντας με μαεστρία το μονοπάτι των τραγουδιών. Μια νεωτερική Ντόροθι της electronica που αναζητούσε τον Μάγο του Οζ (της ψυχής της) γνωρίζοντας πως για να τον ανακαλύψει (και να ξαναγεννηθεί) έπρεπε πρώτα να καταδυθεί στον υπαρξιακό ζόφο. Το γεγονός ήταν (και είναι), πως λατρεύει τη μουσική. Και η Μουσική ήταν ότι την κράτησε όρθια ακόμα και όταν στριφογυρνούσε στα σύνορα του επιθετικού κενού. Η Πλάτωνος η ίδια περιπλανήθηκε μέσα στις νότες με ένστινκτο αεικίνητο και ελευθερωμένη πλέον υποστήριξε (με τη μνήμη του αίματος της), πως το να φτιάχνεις μουσική με φλόγες και τριαντάφυλλα μέσα σ' ένα κόσμο που η ευαισθησία αντιμετωπίζεται ως μάταιη επίδοση και η συν-αίσθηση ως μια κατάσταση περιττή, είναι το πιο δύσκολο πράγμα. Μέχρι να καταλάβουμε πως όλα κάποτε κατεδαφίζονται. Και να μάθουμε να ζούμε.

Ποιά είναι η πιο όμορφη και η πιο άσχημη εμπειρία που έχεις ζήσει μέχρι σήμερα Λένα;

Το πιο όμορφο είναι εμπειρία από προσευχή. Αισθανόμουνα μιαν ολοκλήρωση εκείνη τη στιγμή που δεν την έχω αισθανθεί μ'άλλο άτομο, μ'ερωτικό σύντροφο ας πούμε. Ήταν κάτι εντελώς εξωπραγματικό.

Και έτσι όπως μου το περιγράφεις, σχεδόν οργασμικό.

Ήταν πράγματι μια οργασμική εμπειρία. Όλου του εαυτού. Τελικά πνευματικά. Το ποιό άσχημο ήτανε ο θάνατος του πατέρα μου. Ξαφνικός θάνατος. Η έλλειψη του πατέρα μέσα από το σπίτι, το οποίο ήταν το πατρικό σπίτι δεν ήταν το δικό μου, ίσως ήταν και η αίσθηση της μητέρας της αποπροσανοτολισμένης λόγω αυτού του γεγονότος, εγώ τη χαρακτηρίζω αδέσποτη, με αυτή τη λέξη, τ'όποιο επέτεινε τ'όλο αίσθημα του κενού, που αφήνει ξαφνικά, τελείως ξαφνικά ένα πρωϊ, την ώρα που φτιάχνει το καφέ του και ξαφνικά φεύγει, χάνεται δια παντώς. Και σπεύδεις μέσα σε 2 ώρες σ'αυτό το σπίτι και βλέπεις απλώς διάφορους ανθρώπους μέσα πλην του γονιού σου που δε πρόκειται να ξαναφανεί εκεί μέσα ποτέ.

Τα Ημερολόγια λοιπόν, ο καινούριος σου δίσκος που μόλις κυκλοφόρησε απο τις εκδόσεις Οδός Πανός του ποιητή Γιώργου Χρονά, είναι ένα μουσικό χρονικό, μια καταγραφή με τη βοήθεια της τέχνης, μιας πολύ δύσκολης περιόδου;

Όχι μόνο. Μέρους της περιόδου αυτής. Της τελικής φάσης της περιόδου. Τότε που άρχισα να ξεπερνάω και να αντικρίζω με νέα θέαση πλέον, τις αλλαγές που είχαν συμβεί λόγω των 2 αυτών θανάτων.

Είχες νιώσει να βγαίνεις ανα περιόδους από τα οριά σου;

Α ναι. βέβαια.

Πως βίωσες την κατάσταση να βρίσκεσαι πέρα από τα όρια;

Εφιάλτης. 'Εζησα στιγμές εφιαλτικές. Μακριά από τη Τέχνη. Από τη τέχνη του δημιουργού. Αλλά όχι και του παραλήπτη, γιατί μουσική άκουγα συνεχώς. Βέβαια συνέβαιναν πολλά μες στο κεφάλι μου τη στιγμή που άκουγα τη μουσική, δεν ήταν απλώς μια παθητική ακρόαση. Ήταν ακρόαση που ιδίως προς το τέλος, τα 3 τελευταία χρόνια με προετοίμαζε, το αισθανόμουνα όλο και πιο έντονα, στο να φτιάξω καινούριους δίσκους. Έπαιρνα πληροφορίες από τα διάφορα είδη τέχνης και μουσικής, τις αφομοιώνα και τις επεξεργαζόμουνα.

Πως αποφάσισες πως ήταν η ωρα να ξανασυνθέσεις;

Ήταν θέμα υλικού και έμπνευσης.Θέμα υλικού που έπρεπε με κάποιο τρόπο να βγεί στην επιφάνεια. Το καπάκι το τίναξα λίγο πιο μετά. Λίγο πιο μετά από τη συσσώρευση του υλικού.

Στο βιβλιοπωλείο του Ιανού που έγινε η παρουσίαση του δίσκου, παρατήρησα πως πέρα από το γνώριμο-σκληρό- πυρήνα που σ' ακολουθεί πιστά από τη δεκαετία του 80, έχει προστεθεί κι ένα μεγάλο κομμάτι από νέους ηλικιακά ακροατές και θαυμαστές του έργου σου. Το ίδιο και στη σελίδα σου στο myspace. Το έχεις αντιληφθεί κι εσύ;

Α, ναι βέβαια. Στον Ιανό βίωσα πέρα από ευτυχία και δικαίωση, δε το συζητώ. Ένιωσα πως δεν απευθύνω το λόγο μου, πια, σε λίγους και καλούς- η Λένα η περιθωριακή, πρωτοποριακή συνθέτρια- αλλά πλέον άρχισα να επηρεάζω πιο μαζικά τους νέους. Το νιώθω σαφώς αυτό, και μέσα από την ηλεκτρονική μου σελίδα. Και κυρίως τους μεταδίδω ευγένεια, σαρκασμό, ερωτισμό, θρήνο, έκσταση, βιαιότητα, όλα αυτά κι άλλα φιλτραρισμένα μέσα από τις πολυπολιτισμικές μου καταβολές μαζί με το προσωπικό μου ύφος, που έχει σαν κύρια ταυτότητα την εκλέπτυνση.

Τι αποτελεί η τέχνη για σένα;

Μια υπερβολή. Όχι μόνο υπερβολή. Και μια υπέρβαση. Υπέρβαση του εαυτού μας. Η τέχνη περιέχει τους φόβους μας. Ναι, τους περιέχει. Οπως περιέχει και τις χαρές μας.

Είχες τη τύχη να μεγαλώσεις σ'ενα περιβάλλον που κατακλυζόταν από τη μουσική. Μεγαλώνοντας, ποιά είναι η αίσθηση που σου έχει μείνει; Το περιβάλλον καθόρισε τη μετέπειτα πορεία σου ή θεωρείς πως ήταν κάτι που θα συνέβαινε έτσι κι αλλιώς;

Η σχέση μου με τον πατέρα μου τη καθόρισε, αλλά και η ίδια η μουσική. Ένιωθα να τη περιέχω. Να φανταστείς, ήμουν 3 ετών και έφτιαχνα μέσα μου συμφωνίες, μουρμούριζα μέσα μου συμφωνικά έργα. Τα οποία ήταν τα συμφωνικά έργα που είχα ακούσει πρόσφατα βέβαια, κι εγώ τ' αναπαρήγαγα μέσα μου. Ήταν συμφωνικά έργα, δεν ήταν έργα πιάνου. Κάνω αυτό το διαχωρισμό γιατί αφενός τα συμφωνικά έργα έχουν μια πολύ συγκεκριμένη δομή και δυσκολία και αφετέρου το πιάνο, μην ξεχνάς, πως είναι το όργανο της επαφής μου με το πατέρα μου για αυτό κι επιμένω σ'αυτό το διαχωρισμό. Ήταν ένα αποσκίρτημα, αν το θέλεις, από την επιρροή του πατέρα μου, από τη σχέση τη στενή που είχα μαζί του. Και οι συμφωνίες αυτές δε τελείωναν και πολύ εύκολα. Εκεί μ' έπιανε ένα κόλλημα με την τονική και τη δεσπόζουσα(όσοι ξέρουν από κλασσική μουσική θα καταλάβουν). Δύσκολα έφτανα στο τέλος, με στοίχειωναν. Πολύ δύσκολα λοιπόν όπως καταλαβαίνεις θα μπορούσα ν 'ακολουθήσω άλλο δρόμο εκτός από τη μουσική. Ίσως τη ζωγραφική. Ας πούμε πολύ μικρή πάλι, πήγα σε μια παρέλαση και μόλις γύρισα στο σπίτι αφενός πήγα κι έπαιξα στο πιάνο το μαύρη είναι η νύχτα στα βουνά(γέλια), το οποίο μ'αρεσε από τότε πολύ και ακόμα μ'αρέσει, και αφετέρου τη ζωγράφισα μ'όλες τις λεπτομέρειες. Κι από τότε άρχισα και ζωγράφιζα μ'όλα τα είδη χρωμάτων. Δεν έβρισκα το χρόνο ν'ασχοληθώ για να φτάσω στα ίδια επίπεδα με τη μουσική, αν και σχεδόν έφτασα σ'ορισμένα μου έργα.

Θα μπορούσες στη ζωή σου να ειχες πάρει άλλο δρόμο τελικά;

Πολύ δύσκολα.

Κατά πόσο πιστεύεις πως τη τύχη μας, το πεπρωμένο μας , το συναντάμε; Ή έρχεται αυτό και μας βρίσκει;

Ένα αμάλγαμα και των δυο είναι, αυτό νομίζω. Εγώ πάντως αισθάνομαι πως τη τύχη μου την έχω συναντήσει, εγώ την έχω πλησιάσει πιο πολύ παρά μ'έχει συναντήσει εκείνη.

Νιώθεις πως σ'αφησε να το επιτύχεις αυτό το μουσικό αλλά και το γενικότερο πλαίσιο της δεκαετίας του 80;

Η δεκαετία του 80 ήταν λίγο δύσκολη πράγματι, αλλά εγώ τα standards που είχα βάλει μέσα μου τα πλησίασα. Είμαι ικανοποιημένη εσωτερικά. Αυτοί που με αποδέχτηκαν όμως, εννόησαν πραγματικά το έργο μου, κι αυτό για εμένα έχει σημασία. Δεν έτυχα παρανόησης, έτυχα κατανόησης πράγμα πολύ σημαντικό.

Υπήρξες και εξόχως προδρομική βέβαια για τα στενοκέφαλα μουσικά ήθη της τότε περιόδου.

Υπήρξα ναι. Αλλά υπήρξανε κι αυτοί οι εξόχως υπέροχοι "περιθωριακοί" τύποι που αγκάλιασαν τη μουσική μου τότε. Φανατικά! Κι ακόμα είναι. Σε τελική ανάλυση πρέπει να παραδεχθώ όμως πως το κλίμα, συναδελφικά κυρίως, ήταν αρκετά εχθρικό. Αν δεν ήταν ο Χατζιδάκις θα με είχαν..άσε καλύτερα να μη πω(χαμογελάει). Κι ο Πατσιφάς επίσης, με βοήθησε πολύ. Μετά το θανατό του έβγαλα τις Μάσκες Ηλίου. Ένα έργο φοβερά τολμηρό, που και το ερμήνευα μόνη μου και έγραφα εκεί για πρώτη φορά και τους στίχους μου. Αυτή τη πράξη μου την ερμηνεύω ως τον επίσημο απογαλακτισμό μου απο μια σειρά προτύπων μέχρι τότε για εμένα. Ξεπέρασα και τον πατέρα μου, που τις Μάσκες Ηλίου πρόσπάθησε και τις κατάλαβε (πράγμα δύσκολο για την μουσική γενιά στην οποία άνηκε), αποσκίρτησα κι από τον Χατζιδάκι. "Ετοιμάζω ένα έργο πού όταν το τελειώσω και το ακούσετε, θα τραβάτε τα μαλλιά σας" του είχα πεί τότε. Στο δε Πατσιφά είχα πεί πως ετοιμάζω ένα έργο με δικούς μου στίχους και μου είχε πεί μισοαστεία, μισοσοβαρά "Τους δικούς σου στίχους τους φοβάμαι, τους φοβάμαι τους δικούς σου στίχους"(γέλια). Οι Μάσκες Ηλίου υπήρξαν ένας προσωπικός απογαλακτισμός σε πολλαπλά επίπεδα.

Είχε καταργηθεί τότε η λογοκρισία στους στίχους των τραγουδιών;

Όχι. Η λογοκρισία καταργήθηκε πάνω μου, το 1991, που μου κόψανε την Υπεραγορά, από τον δίσκο Μη μου τους κύκλους τάρρατε. Οι παπάδες είχαν διαμαρτυρηθεί πολύ τότε και μου κόψανε το τραγούδι.

Μέσω της μουσικής σου τι επιχειρείς να εκφράσεις; Ποιές ουτοπίες ή ποιά οράματα;

Και γιατί θα πρέπει να είναι ουτοπία αναγκαστικά; Πολλές φορές το καλλιτεχνικό έργο, καταλήγει να είναι προφητικά εύστοχο με τα θέματα με τα οποία καταπιάνεται. Με το τρόπο της επιστημονικής φαντασίας λόγου χάρη. Η μουσική είναι μια καλλιτεχνική επιστημονική φαντασία λοιπόν. Η οποία ανταποκρίνεται τελικά σ'ένα μέλλον. Και το εγκαθιδρύει στο παρόντα χρόνο.

Η δικιά σου μουσική "ουτοπία" ποιά ήταν;

Δεν ήταν ουτοπία θεωρώ. Εγώ μίλησα το 1980 για τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, για τη παντοκρατορία τους, τον ονόμασα τον υπολογιστή Θεό, που εννοούμε να τον περιμένουμε για τη λειτουργία, σε τροχιά οριστική, διαστρική, έστω κι ασύλληπτη, αν θυμάσαι το Μια άσκηση φυσικής άλυτη από το Γκάλοπ. Οι εξελίξεις δε με διέψευσαν όπως έχεις καταλάβει.

Πριν τη δεκαετία του 80 είχες έρθει κατά τη περίοδο των σπουδών σου σ'επαφή με ηλεκτρονική μουσική; Είχες ακούσει ας πούμε για τα πειράματα του Ξενάκη;

Όχι δεν είχα ακούσει πολλά πράγματα. Ο Ξενάκης πάντως δε μου άρεσε πολύ. Μερικά από τα ηλεκτρονικά του έργα μ' άρεσαν κάπως περισσότερο. Είχα ακούσει ένα δίσκο ηλεκτρονικής μουσικής όμως, που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη ζωή μου. Όταν είχε πάει ένας φίλος μου ζωγράφος, ο Απόστολος Γεωργίου στη Βιέννη το 1971, μου έφερε ένα δίσκο και μου είπε πως ανακάλυψε τους επόμενους Beatles. Ο δίσκος ήταν το Electric Storm των White Noise. Δεν είναι πολύ γνωστός εδώ στην Ελλάδα. Εξαιρετικός δίσκος!

Ποιό ηταν το ζητουμενό σου την δεκαετία του 80 που άρχισες να πρωτοασχολείσαι με τη σύνθεση ηλ. μουσικής. Ποιός ήταν ο τρόπος προσεγγισής σου;

Μουσική ήθελα να εκφράσω, με νέο τρόπο, με νέα ηχοχρώματα, ψυχικά ηχοχρώματα, έβρισκα πως περισσότερο με πλησίαζαν στο ψυχικό στόχο μου τα ηχοχρώματα τα ηλεκτρονικά. Ήταν η συνέχεια, για μένα, του Ravel, ο οποίος έφτασε τη συμφωνική μουσική στα οριά της, όπως και ο Stravinsky με την Ιεροτελεστία της Άνοιξης. Οπως και ο Pederetsky με τα Κατά Ματθαίον Πάθη, όπως κι ο Χρήστου. Μου δώσανε την ευχέρεια να χαρτογραφήσω καινούριες εκφραστικές περιοχές και να πλησιάσω με μεγαλύτερη ακρίβεια το ψυχικό αντικείμενο και την ατμόσφαιρα που ήθελα να εκφράσω τα ηλεκτρονικά όργανα.

Παρατηρώντας σήμερα την εποχή μας και το πως εχει εξαπλωθεί όλο αυτό το μουσικό ρεύμα μπορείς να πεις πως η μουσική σου άποψη δικαιώθηκε;

Α, ναι, πλήρως. Βέβαια δικαιώθηκε και η αποψή μου η αρνητική για την υπερβολική επένδυση τη συναισθηματική στα συγκεκριμένα όργανα και τη θεοποιησή τους. Αλλά αυτό πάντα δε συμβαίνει με κάθε νέα εφεύρεση;

Τι είναι αυτό που μετατρέπει έναν ήχο σε μουσική Λένα;

Σχέσεις είναι. Ιδιότυπες σχέσεις μεταξύ των ήχων. Βασισμένες στο Πυθαγόρα ουσιαστικά. Ο Πυθαγόρας ανακάλυψε πως υπάρχουν αυτές οι σχέσεις πίσω απο τα μουσικά διαστήματα. Τώρα εμείς, προχωράμε και πέρα από τα μουσικά διαστήματα αυτά, τα οποία είναι η βάση. Από κεί και πέρα μπορείς να κάνεις και άλλους συνδυσμούς, κι άλλους μικροσυνδυασμούς και τελικά μ'ένα ορισμένο τρόπο να συντελεστεί μουσική γράφοντας ένα σκυλί λόγου χάρη, που ακούμε τώρα να γαβγίζει επίμονα, συνδεόντάς το με τον ήχο του ψυγείου φερ'ειπείν και με μια φωνή. Αυτά τα 3 για να φτιάξουν αρμονία πάλι βασίζονται αρχετυπικά, στα μουσικά διαστήματα που υπάρχουν μεσα στη φύση. Όλα μπορούν να γίνουν, έχουν μέσα τους τη δυναμική να γίνουν μουσική.

Καταφέρνει η διαδικασία της δημιουργίας να αμβλύνει τις πληγές που δημιουργεί η ζωή ;

Σαφώς και το καταφέρνει. Η δημιουργία θεραπεύει. Όταν είναι ειλικρινής και επικοινωνεί με το συναίσθημα.

Εσύ που βασίζεσαι; Στη λογική ή στο συναίσθημα πιο πολύ;

Σε μια ισορροπημένη θέση και των 2. Όταν συμβαίνει αυτό, τότε μπορώ να είμαι σίγουρη πως θα κάνω ένα σταθερό βήμα. Βεβαίως στη ζωή μου, έχω υπάρξει και στυγνή ορθολογίστρια, έχω υπάρξει και πολύ συναισθηματική και τολμώ να πώ πως και πολλές φορές έχω χαθεί. Και το χάσιμο αυτό το έχω εμπεδώσει ως μια φοβερή εμπειρία. Να χάνεσαι μέσα στο συναίσθημα. Η μουσική, ο κόσμος της μουσικής πάντως, με βοήθησε, με βοηθάει να εξισορροπώ το συναίσθημα με τη λογική. Για αυτό και ότι έχω χτίσει, είναι δομημένο στέρεα. Αυτό το οφείλω πρωταρχικά στο πατέρα μου.

Πως ήταν ο πατέρας σου ως άνθρωπος;

Ο πατέρας μου ήταν σοφός και παιδικός ταυτόχρονα. Μ'άφησε ελεύθερη στη μουσική. Δε με πίεσε να μάθω νότες, δε με πίεσε να γίνω μουσικός, ήταν τρισχαριτωμένος άνθρωπος, ένας φιλόσοφος. Κοντά του μεγάλωσα σε ένα είδους δικού μου Summershill, το βρεταννικό πρωτοποριακό σχολείο αν έχεις ακουστά. Ερχόταν απο τη δουλειά του, ξεκουραζόταν λιγάκι, και μετά με ρώταγε: " Χρυσό μου μελέτησες; Όχι." του απάνταγα. Την άλλη μέρα πάλι το ίδιο. Δεν τον πείραζε. Καθόταν στο πιάνο- αυτοσχεδίαζοντας καταπληκτικά- και μου έλεγε παραμύθια-αυτοσχέδια και αυτά- καθώς έπαιζε στο πιάνο. Και μόλις άλλαζε η ψυχική κατάσταση των ηρώων, άλλαζε τις μουσικές αρμονίες κι εγώ έπαιρνα μέρος σ'αυτό συναισθηματικά και έκλαιγα ή χαιρόμουν ανάλογα την εξέλιξη. Με κινητοποιούσε εσωτερικά, μου ανέπτυσσε τη φαντασία και με αυτό το τρόπο μου μάθαινε τη μουσική υπόκρουση. Εκτός αυτού, μου μάθαινε να παίζω και μαζί του, μ'εβαζε να παίζω με τ'αριστερό χέρι, τα μπάσα. Χάρη σ'αυτή την άσκηση έμαθα να φτιάχνω ευρηματικές baselines. Άσε πως με εισήγαγε στα μέγαλα μουσικά έργα. Μου τα παρουσίαζε σαν ένα θαύμα της φύσης. Και μου αποκαλυπτόταν ολος ό κόσμος. Σαν να ανέτειλλαν χίλιοι ήλιοι. Ήταν εμπειρίες αυτές συγκλονιστικές πνευματικά, δε συγκρίνονται. Αυτή η μουσική καλλιέργεια αν έρχεται έτσι στο παιδί δε καταλαβαίνεις πως του δομεί ένα κόσμο μουσικό πάρα πολύ γερό μέσα του; Όλα ν' άκουστούν τότε που έπρεπε. Ήταν για μένα..τι να σου πω. Για αυτό και όταν χάθηκε, κατέρρευσαν τα πάντα.

Οι επιλογές μας ή οι επιρροές μας διαδραματίζουνε σημαντικότερο ρόλο στο πως κινούμαστε μέσα στο πλαίσιο της ζωής;

Οι επιλογές μας πιστεύω. Οι επιρροές είναι σαν αποσκευές που κουβαλάμε. Τελικά είναι οι επιλογές μας. Εκτός αν είμαστε τόσο επιρρεπής στις επιρροές μας ως άτομα, που να αγόμαστε και να φερόμαστε, να νομίζουμε πως κάνουμε επιλογές και στη πραγματικότητα να μας επιλέγουν οι επιρροές μας. Συμβαίνει στη ζωή αυτό. Και δεν είσαι και σε θέση να το ξέρεις συνήθως. Πρέπει να έχεις κάνει ψυχανάλυση στον εαυτό σου, να έχεις κάνει ενδοσκοπήσεις έτσι ώστε να μπορέσεις να ανιχνεύσεις ένα μεγάλο μέρος του ασυνειδήτου σου και να βρείς έκει μέσα τις επιρροές.

Κατά πόσο σε καθορίζουν ή πόσο έχεις καταφέρει αν αποδεσμευτείς από αυτές και είσαι κυρίαρχος των επιλογών σου. Εσένα ποιοί σε επηρέασαν;

Η μητέρα μου. Η μητέρα μου, που μ'έμαθε να είμαι αισιόδοξη. Υπάρχουν περιοχές μέσα μου που είμαι φύσει αισιόδοξη, επηρεασμένα, όπως λέγαμε και πιο πρίν. Άλλα το έχω κρατήσει αυτό, ξέρω ότι προέρχεται από τη μανούλα, και είναι για τη ζωή μου πολύ σημαντικό. Καλλιτεχνικά; Ο Μπετόβεν, ο Μπράμς, ο Μπετόβεν, ο Σούμαν πάρα πολύ, ο Χατζιδάκις, ο πατέρας μου, ο Elvis Presley, οι Led Zeppelin, οι Jethro Tull, οι Beatles, o Alexander Scriabin, ένας ρώσος συνθέτης πολύ προοδευτικός για την εποχή του ο οποίος είναι μιαν ολόκληρη περίοδος της ζωής μου, οι White Noise, ο Penderetski, ο Ravel, οι ιμπρεσσιονιστές γενικότερα αλλά πολύ και ο σουρεαλλισμός, ο Εμπειρίκος πάρα πολύ, ο Καβάφης, ο Νταλί πολύ, ο κυβισμός δε με άγγιξε ούτε ο δωδεκαφθογγισμός στη μουσική, ο Γιάννης Χρήστου πάρα πολύ.

Ποιό ειναι το πιο ενδιαφέρον μυαλό που συνάντησες ποτέ στη ζωή σου;

Ο πατέρας μου. Και ο Χατζιδάκις.

Στη μουσική διαδικασία τι γίνεται όταν συμβαίνουν λάθη;

Τη τελειότητα προσπαθώ να αιχμαλωτίσω. Θα σου πώ όμως το εξής. Στις αυτοσχεδιαστικές μουσικές, πολλές φορές γίνεται ένα λάθος. Τότε προσπαθεί κανείς να εδραιώσει το λάθος του, να το τελειοποιήσει για να το εδραιώσει. Το κακό που θα σου τύχει δηλαδή, προσπαθείς να το μετατρέψεις σε καλό. Όπως στην αληθινή ζωή. Ναι. Που λές λοιπόν, όταν κάνω αυτοσχεδιαστική μουσική μπορεί να μου τύχει αυτό. Αλλά δε κάνω συνήθως. Για να είμαι ειλικρινής μου έχει τύχει και αυτό όμως. Το λάθος να το εδραιώσω.

Το ταλέντο εξευγενίζει ή καμουφλάρει;

Το ταλέντο εξευγενίζει. Όταν δεν συμβαίνει αυτό, τότε δεν είναι πραγματικό ταλέντο.

Τι είναι ταλέντο κατα την προσωπική σου άποψη;

Το ν'ακούς καλά, το να βλέπεις καλά την αρμονία. Το να ξέρεις που είναι η χρυσή τομή. Το ταλέντο είναι το να διακρίνεις τη χρυσή τομή.

Πως διαχωρίζουμε τη καλή από τη κακή μουσική; Ποιό είναι το κριτήριο;

Έχει να κάνει με τι είδους προαγωγή σου κάνει. Στη ψυχή και στο πνεύμα.

Κατά την γνώμη σου γιατί μερικά έργα παρουσιάζουν αξιοσημειώτη αντοχή στο χρόνο;

Ότι προσδιορίζει το ταλέντο, προσδιορίζει και τη διαχρονικότητα ενός έργου. Η χρυσή τομή. Όσο πιο πολύ αυτό το έργο έχει αγγίξει τη χρυσή τομή, τόσο πιο πολύ θα μείνει μέσα στο χρόνο. Και οι χρυσές τομές είναι πολλές. Είναι κοινωνιολογικές, ας πούμε. Είναι ανθρωπολογικές. Είναι θέματα αιώνια, βαθιά υπαρξιακά, που ο άνθρωπος κρέμεται από αυτά και δε τα έχει λύσει ακόμα. Όσο τα έργα αγγίζουν τέτοια θέματα με ευκρίνεια και τόλμη τόσο ο άνθρωπος συνεχίζει να καταφεύγει σ'αυτά σε βάθος χρόνου. Η πέμπτη του Μπετόβεν ας πούμε πραγματεύεται το χτύπημα της μοίρας. Το οποίο δεν έχει λυθεί απ' τον άνθρωπο, είναι βαθιά υπαρξιακό ζήτημα. Όσο θα παραμένει τόσο θα είναι επίκαιρα και τα έργα τα οποία καταπιάνονται μ'αυτό.

Βίωσες ποτέ τη ματαιοδοξία του καλλιτέχνη;

Όχι, ποτέ. Δε θα φαινόταν αυτό στα έργα μου; Πιστεύω όμως ότι υπάρχουν ματαιόδοξες εποχές. Την ματαιοδοξία την καλλιεργεί η κοινωνία, ο καταναλωτισμός.

Τι πιστεύεις πως κερδίζει ο καλλιτέχνης από μιαν αποτυχία;

Εξαρτάται. Τι θεωρείται αποτυχία; Εγώ το 1989 σε πωλήσεις ήμουν ας πούμε στις 4000. Αυτό ως νούμερο μπορεί ν'ακούγεται μικρό. Ε, για μένα επιτυχία ήταν πως αυτοί οι 4000 ήταν συνειδητοποιημένοι εντελώς και δεν ήταν κανένας από φάλτσο. Λοιπόν τι μετράει περισσότερο; Η μέσα μας επιτυχία ή αυτό που μετράει έξω; Ή μια συνισταμένη και των 2; Δίοτι αν δεν ανταμειφθεί κανείς εσωτερικά δεν μπορεί να προχωρήσει, να πάει παρακάτω ώστε να έχει τη πιθανότητα να συντονιστεί η εξωτερική με την εσωτερική επιτυχία.

Τι σκεφτόσουνα διασχίζοντας την επωδυνη εκείνη περίοδο μετά το θάνατο των γονιων σου και αντιμετωπίζοντας διαφόρων ειδών εμπόδια και δυσκολίες;

Μετά το θάνατο του πατέρα μου σκεφτόμουνα πως θα βοηθήσω τη μητέρα μου. Μετά το θάνατο της μητέρας μου έβλεπα τηλέοραση, επί ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. Μου ήταν αδύνατον να σκεφτώ. Όλος ο συναισθηματισμός μου εκινείτο σύμφωνα με τη πλοκή των τηλεοπτικών σειρών. Και μετά έπεφτα και κοιμόμουνα. Αυτό συνέβαινε από την ώρα που ξυπνούσα το πρωϊ, που έπινα το καφέ μου και κατευθείαν άνοιγα τη τηλεόραση και κολλούσα. Για ένα μακρύ χρονικό διάστημα.

Πως νιώθεις καθώς ο χρόνος περνάει; Σε φοβίζει;

Ημισυμφιλιώμενη νιώθω. Οσο μεγαλώνω νιώθω σαν μια ώριμη νεανίσκη. Που νεάζει ωριμάζοντας(γέλια).

Τελικά η ζωή είναι θέμα αντοχής;

Ναι μωρέ. Πραγματικά είναι θέμα αντοχής.

Ποιό ειναι το πιο δύσκολο ν'αντέξει κανείς στη ζωή;

Κακά τα ψέματα. Το θάνατο.

Μπορείς να μου πεις μιαν εικόνα που να περιγράφει τη κατάσταση της ψυχής και του μυαλού σου τώρα;

Είναι σαν μια εικόνα από το καθρέφτη του Tarkovski. Θυμάσαι την σκηνή που η μητέρα του κάθεται μπροστά σ'ενα φράχτη; Δίπλα της είναι το δάσος. Αυτή κάθεται στο μεταίχμιο. Και παρατηρεί θυσάνους από στάχυα, πολλούς θυσάνους να περνάνε από μπροστά της, μετακινούμενοι από την ορμή του αέρα. Έ, κάπως έτσι νιώθω αυτή τη περίοδο. Κάθομαι στο φράχτη αντικρυστά και βλέπω τους θυσάνους να κινούνται. Και θέλω να περάσω το φράχτη και να ανακατευτώ κι εγώ στη κίνηση. Κάτι που θα έκανα επίσης ευχαρίστως, είναι να μπώ στο δάσος και να πάω μια βόλτα. Έρχεσαι;

Share in Facebook
Tweet it!