15 | 12 | 2017

Κύριες επιλογές
Χρονική ταξινόμηση άρθρων
Powered by mod LCA
Οι Ειδήσεις από...

Η ΠΑΓΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ

Πριν από Το παρελθόν, στο παρελθόν, τη δεκαετία του ενενήντα, είχαν ξεσπάσει «ομηρικοί» καβγάδες ανάμεσα σε φράξιες κινηματογραφόφιλων, τους φίλους και τους εχθρούς του ιρανικού κινηματογράφου. Οι μεν ανοίγονταν στη φρεσκάδα, την απλότητα και την πνευματικότητά του, ανακαλύπτοντας μια εναλλακτική λύση στο ασφυκτικά κυρίαρχο, αμερικανικό σινεμά. Οι δε αντιδρούσαν μ’ έναν πολιτιστικό σνομπισμό που μόλις έκρυβε ανόητες, σχεδόν ρατσιστικές ιδέες. Πώς είναι δυνατόν να αρέσουν σήμερα αυτές οι μίζερες ταινίες χωρίς λάμψη, με σενάρια λογοκριμένα από ένα θεοκρατικό καθεστώς και – το χειρότερο- με ήρωες μαθητές του δημοτικού ή αξύριστους, πεισματάρηδες χωριάτες με αμπέχονα και γυναίκες με τσαντόρ; ρωτούσαν. Μήπως επειδή οι πανανθρώπινες αξίες, τις οποίες οι ιρανοί κινηματογραφιστές αναστοχάζονται στις ποιητικές αλληγορίες τους, απουσίαζαν θεαματικά από το kiss kiss bang bang του Χόλυγουντ; Ή μήπως επειδή η κοφτερή τρυφερότητα του βλέμματός τους πάνω στο ανθρώπινο πρόσωπο στον αγώνα του για ζωή ήταν ένα συγκινητικό μάθημα καθαρού κινηματογράφου;

Νίκος Σαββάτης - toportal.gr - 15/10/2013

Κόντρα στους φειδωλούς προϋπολογισμούς τους, την προκατάληψη των Δυτικών και κυρίως την εχθρότητα και τον ασφυκτικό έλεγχο της εξουσίας σε κάθε τους βήμα, οι νέοι Ιρανοί δημιουργοί εξασφάλισαν μια θέση στο παγκόσμιο κινηματογραφικό στερέωμα μόνο με το ταλέντο, την επιμονή και την αγάπη τους στο σινεμά. Ο Αμπάς Κιαροστάμι, ο Μοχσέν Μαχμαλμπάφ και ο Τζαφάρ Παναχί (οι τρεις πιο γνωστοί σκηνοθέτες αυτής της γενιάς) σάρωσαν τα βραβεία των διεθνών φεστιβάλ γιατί η κινηματογραφική γλώσσα που επινόησαν ο καθένας ξεχωριστά και όλοι μαζί -ένας  ιδιότυπος ποιητικός νέο-νεορεαλισμός που αντλούσε από την παράδοση του μεγάλου ιρανικού πολιτισμού για να συναντήσει τον μοντερνισμό - γεφύρωνε τις βασικές αντιφάσεις του σινεμά: την πραγματικότητα και την αναπαράσταση, την αλήθεια και το ψέμα, την αυθεντική λαϊκότητα και τον εκλεπτυσμένο φορμαλισμό.

Λίγο πριν το 2000 ο μεγάλος Κιαροστάμι ανακηρύχτηκε δίκαια από την παγκόσμια κριτική ο σημαντικότερος κινηματογραφιστής της δεκαετίας. Ωστόσο η όλο και μεγαλύτερη «διεθνοποίηση» του βαθιά εθνικού ιρανικού κινηματογράφου δε χάρισε  περισσότερη ελευθερία στους δημιουργούς του. Το 2002, τελειώνοντας το  Δέκα, ο Κιαροστάμι, ενάντια στον οποίο το 1997, αμέσως μετά την απονομή του Χρυσού Φοίνικα  στο αριστούργημά του  Η γεύση του κερασιού, είχε εκδοθεί φετφά θανάτου, βρέθηκε πάλι σε δεινή θέση και μάλιστα στα διασταυρούμενα πυρά της γεωπολιτικής. Ενώ στο Ιράν η λογοκρισία απαγόρευσε το  Δέκα γιατί έδειχνε μια πόρνη με ξυρισμένο κεφάλι,  στην Αμερική η διοίκηση Μπους, επικαλούμενη λόγους εθνικής ασφαλείας, αρνήθηκε να του δώσει βίζα για να παραστεί στο Φεστιβάλ της Νέας Υόρκης.

Με τον Κιαροστάμι να ζει και να εργάζεται εκτός Ιράν, (στην Ιταλία, στην Ιαπωνία), τον Μαχμαλμπάφ να έχει εγκατασταθεί στο Παρίσι και τον Παναχί καταδικασμένο σε κατ’ οίκον περιορισμό και καλλιτεχνική φίμωση για είκοσι χρόνια, σήμερα ο ισχυρός άνδρας του ιρανικού σινεμά είναι ο Ασγάρ Φαρχαντί. Γεννημένος στο Ισπαχάν το 1972, σπούδασε θέατρο σε πανεπιστήμιο της Τεχεράνης αλλά από την εφηβεία του ασχολείται με τον  κινηματογράφο. Στις ταινίες του έφερε τη γνώση της στέρεης, «αριστοτελικής» δραματουργίας, τόνισε το μηχανισμό του σασπένς, έδωσε χώρο σε (μικρο)αστούς  ήρωες που αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις της σύγχρονης ζωής- χαρακτηριστικά που αρέσουν σε κριτικούς και πλατύ κοινό. Το βραβευμένο με την Αργυρή Άρκτο στο Φεστιβάλ Βερολίνου  Σχετικά με την Έλλυ έφερε ένα εκατομμύριο θεατές στις ιρανικές αίθουσες  και χαρακτηρίστηκε  «αριστούργημα» από τον κορυφαίο θεωρητικό Ντέιβιντ Μπόρντγουελ. Η πέμπτη ταινία του, Ένας χωρισμός, ήταν ένας ανεπανάληπτος θρίαμβος: Χρυσή Άρκτος στο Φεστιβάλ Βερολίνου, Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας, πάνω από ένα εκατομμύριο ευρωπαίοι θεατές, ουρές στο Άστυ επί εβδομάδες. Όμως παρά τις εντυπωσιακές επιδόσεις του, ο Φαρχαντί υφίσταται τις ίδιες παράλογες πιέσεις με τους υπόλοιπους συναδέλφους του. Οι ιρανικές αρχές απαγόρευσαν προσωρινά την παραγωγή τού Ένας χωρισμός, όταν ο ανυπάκουος σκηνοθέτης ένωσε τη φωνή του στην παγκόσμια κατακραυγή για την εξοντωτική καταδίκη του Παναχί. Αυτό όμως δεν τον εμπόδισε να αναλάβει πλήρως το ρόλο του πρεσβευτή της ιρανικής  κουλτούρας στην 84τη τελετή των Όσκαρ, μιλώντας «για έναν πλούσιο και αρχαίο πολιτισμό που θάφτηκε κάτω από τη βαριά τέφρα της πολιτικής».

Επόμενος σταθμός το Παρίσι. Όπως το Ένας χωρισμός έτσι και Το παρελθόν, η τελευταία ταινία του Φαρχαντί, διηγείται την ιστορία ενός διαζυγίου. Ο Ιρανός Αχμάντ έρχεται στο Παρίσι για την ακύρωση του γάμου του με τη Γαλλίδα Μαριάν, που στο μεταξύ έχει συνδεθεί  με τον Βορειοαφρικανό Σαμίρ και είναι ήδη έγκυος. Η άφιξη του Αχμάντ απειλεί να τινάξει τη  χαώδη κατάσταση του ζευγαριού στον αέρα, καθώς τα παιδιά τους από προηγούμενους γάμους -δύο κορίτσια της Μαριάν  κι ένα αγόρι του Σαμίρ- αντιδρούν στον επικείμενο γάμο των γονιών τους. Μάλιστα η Λυσί, η μεγαλύτερη κόρη της Μαριάν, έχει παίξει καταλυτικό ρόλο στο δράμα που αποκαλύπτεται. Αντίθετα από το  Ένας χωρισμός, όπου το προσωπικό δράμα απλώνεται όλο και περισσότερο στην πραγματικότητα, την κοινωνία, τον πόλεμο των φύλων, την ταξική σύγκρουση, τη σφαίρα της ηθικής και του νόμου, στο  Παρελθόν το οικογενειακό (μελό)δραμα εξελίσσεται σ’ ένα «κεκλεισμένων των θυρών»: στο περιθώριο ενός Παρισιού που είναι φωτογραφημένο σαν να ήταν η Τεχεράνη ή μάλλον ένας πολυεθνικός μικρόκοσμος, όπου τα πρόσωπα παγιδεύονται από το παρελθόν τους στα ερείπια σχέσεων χωρίς αγάπη. Παράδοξα ίσως, στο γαλλικό ντεμπούτο του ο Φαρχαντί υπερασπίζεται την «ιρανικότητα» της ματιάς του και δεν συνδιαλέγεται υπέροχα με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό επί ίσοις όροις, όπως έκανε ο Κιαροστάμι στο  Ακριβές αντίγραφο, γυρισμένο στην Ιταλία. Η ταινία του δείχνει τη δύναμη και την αδυναμία ενός μηχανισμού: της καλλιτεχνικής ταινίας για μεγάλο κοινό. Πόσο μπορεί η ιδιότυπη ευαισθησία της να ανταγωνιστεί τον κυνικό, πολυδάπανο, πανίσχυρο  μηχανισμό των αμερικανικών ταινιών για τη διάλυση της οικογένειας;

*"Το Παρελθόν" παίζεται στις αίθουσες: Ιντεάλ, Gazarte, Γαλαξίας, Αβάνα, Σινέ Χολαργός, Διάνα, Κηφισιά- Cinemax, Ίλιον, Cinerama,  Αθήναιον-Cinepolis

 

Share in Facebook
Tweet it!