23 | 11 | 2017

Κύριες επιλογές
Χρονική ταξινόμηση άρθρων
Powered by mod LCA
Οι Ειδήσεις από...

DUKE & BILLY - ΜΙΑ ΣΧΕΣΗ ΒΑΘΟΥΣ

Ένας πολύ ισχυρός δεσμός – εν πολλοίς απροσδιόριστος και αδιευκρίνιστος – ένωνε τη ζωή του Duke Ellington (1899 - 1974) και του Billy Strayhorn (1915 - 1967), σε τέτοιο βαθμό που ουσιαστικά ενοποίησε τους δύο άντρες για σχεδόν τρεις δεκαετίες. Όλοι αναφέρονται στον Billy Strayhorn ως το “alter ego” του Duke, ίσως όμως ο πιο πετυχημένος παραλληλισμός είναι αυτός του Clark Kent με τον Superman…

Οι κριτικοί και οι συγγραφείς της τζαζ έχουν σταθεί κυρίως στον καλλιτεχνικό δεσμό του Duke με τον Strayhorn, που ξεκίνησε το 1938 και κράτησε ως το θάνατο του Billy Strayhorn, το 1967. Δεν είναι τυχαίο που αυτή η περίοδος συμβαδίζει με την πιο δημιουργική φάση του Duke – ειδικά στο ξεκίνημά της – όπως δεν είναι τυχαίο που μετά το θάνατο του Strayhorn, ο Ellington στράφηκε κυρίως προς την ιερή φύση της μουσικής  καλλιεργώντας μια δική του γλώσσα προσευχής (και, ως γνωστόν, ο άνθρωπος προσεύχεται πραγματικά μόνο σε ώρες απόλυτης μοναξιάς)…

koinotopia.gr - 27/02/2011

Καλλιτεχνικά η σχέση Ellington – Strayhorn σφραγίζεται από μια σειρά αριστουργημάτων: “Take The A Train”, “Satin Doll”, “Chelsea Bridge”, για να αναφέρουμε μόνο μερικά από τα κομμάτια που έγραψαν ιστορία, ή σουίτες όπως “Such Sweet Thunder”… μόνο τα λόγια του ίδιου του Duke (όπως αναφέρονται στην αυτοβιογραφία του, “Music Is My Mistress”) μπορούν να εξηγήσουν πραγματικά τη σχέση τους: “Δεν ήταν, όπως πολύ συχνά πολλοί αναφέρουν το “άλλο εγώ” μου. Ο Billy Strayhorn ήταν το δεξί μου χέρι, το αριστερό μου χέρι, τα μάτια στο πίσω μέρος του κεφαλιού μου, τα κύματα του εγκεφάλου μου στο κεφάλι του, και τα δικά του στο δικό μου”. Απόλυτα σαφής περιγραφή μιας πραγματικής σχέσης αγάπης που οι παράμετροί της και οι λεπτομέρειές της δεν έχουν και τόση σημασία. Ο Ellington αγαπούσε βαθιά τον Strayhorn, τόσο βαθιά όσο δεν αγάπησε ποτέ γυναίκα – εκτός από τη μάνα του και την αδερφή του. Όσο και αν φαινομενικά έδειχναν μια αντιθετική εικόνα (ο Ellington ψηλός εξουσιαστικός, μαέστρος και μπίζνεσμαν, με μια βασιλική αύρα – γεμάτη ειρωνεία όμως – να τον περιτυλίγει, ο Strayhorn κοντός και λιγομίλητος, εργατικός σε βαθμό που να επισκιάζεται πλήρως, με λεπτούς τρόπους και γούστο) οι δυο τους λειτούργησαν τόσο αλληλοσυμπληρωματικά που ήταν σχεδόν αδύνατο – ακόμα και για τους ίδιους – να ξεκαθαριστεί τι ακριβώς έχει γράψει ο καθένας. Συνεπώς τα συνθετικά credits που συνοδεύουν τα κομμάτια της σχεδόν 30χρονης συνεργασίας τους μάλλον τυπικά πρέπει να θεωρούνται…

        Εδώ που τα λέμε, τι ανάγκη είχε ο Ellington από ένα σπουδαίο πιανίστα, συνθέτη και ενορχηστρωτή δίπλα του; Ο ίδιος ήταν σπουδαίος, έτσι κι αλλιώς – το είχε αποδείξει στην πορεία του μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’30, γράφοντας εκπληκτικά κομμάτια ((π.χ. “Mood Indido”, “Solitude”, “Sophisticated Lady”) ή προσπαθώντας να επεκτείνει τη φόρμα με ολοκληρωμένες συνθέσεις (“Creole Rhapsody”, “Reminiscing In Tempo”) έχοντας ήδη θέσει τις βάσεις για να είναι ένας από τους μεγαλύτερους Αμερικανούς συνθέτες όλων των εποχών… Όμως, η γνωριμία του το 1938 με τον 23χρονο ταλαντούχο, μορφωμένο και εξόχως σοφιστικέ Billy Strayhorn τον έβαλε σε ένα άλλο δημιουργικό λούκι που πολύ σύντομα έφερε μια νέα ποιότητα – και το κορυφαίο διαχρονικό σουξέ της ορχήστρας, το “Take The A Train”, ήταν το πρώτο δείγμα της. Και ο Strayhorn βρήκε ένα πραγματικό καταφύγιο μέσα σ’ αυτήν τη σχέση – μέχρι τότε, το ότι ήταν μαύρος κατ’ αρχάς και ομοφυλόφιλος κατά δεύτερο λόγο ήσαν αρκετά για να εμποδίσουν να μπει στα κυκλώματα της “σοβαρής” μουσικής, προς τα οποία έτεινε. Συνθετικά, η παρουσία του Strayhorn βοήθησε τον Duke να αναπτύξει το γούστο του προς αυτήν την κατεύθυνση – αλλά και όλες τις άλλες. Και ο Billy Strayhorn δε θα αντάλλασε αυτήν την ασφάλεια που ένιωθε κοντά στον Duke με τίποτα στον κόσμο.

        “Η σύμφωνη γνώμη του με έκανε να βγαίνω έξω οπλισμένος, αντί να πηγαίνω ξυπόλυτος στ’ αγκάθια”, έλεγε ο Ellington. “Είχαμε μια σχέση που κανείς στον κόσμο δεν μπορεί να την κατανοήσει… Η συνεννόησή μας ήταν αυτόματη”. Ο Duke μπορούσε να ξεκινάει το γράψιμο το απόγευμα, ενώ ο Strayhorn κοιμόταν, να συνεχίζει μέχρι τις 2 μετά τα μεσάνυχτα και τότε να ξυπνάει ο Billy και να συνεχίζει το γράψιμο, και να πέφτει για ύπνο ο Duke… Χωρίς να λένε για τη μουσική – μιλούσαν μόνο με τα μάτια!

        Το μυστικό στη σχέση Ellington – Strayhorn ήταν η μουσική: ο Duke ζούσε, ανέπνεε, έτρωγε και έπινε κυρίως μουσική. Και γι’ αυτό αγαπούσε τόσο πολύ τον Billy: γιατί έγραφαν μουσική μαζί, γιατί μοιράζονταν τη ζωή. Πράγματα που δε θα μπορούσε ποτέ να μοιραστεί με τις αναρίθμητες ανά τον κόσμο "γκόμενές" του! Μετά το θάνατο του Strayhorn στα 51 του χρόνια, το 1967, ο 68χρονος Duke Ellington που μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχε νοιώσει ποτέ να γερνάει (ακούστε τη μουσική του για του λόγου το αληθές), άρχισε να φθίνει. Έστρεψε το βλέμμα του στο θεό – και η μουσική του πήρε απόλυτα ιερές διαστάσεις. Για τον απλό λόγο ότι “ο θεός είναι αγάπη – και η αγάπη είναι η μόνη απάντηση

Duke Ellington Orchestra

"Take The A Train" (1943)

Στο πιάνο ο Duke Ellington

Μια σύνθεση του Billy Strayhorn

Στα φωνητικά η Joya Sherrill

Α ρ ι σ τ ο ύ ρ γ η μ α !

Share in Facebook
Tweet it!