18 | 10 | 2017

Κύριες επιλογές
Χρονική ταξινόμηση άρθρων
Powered by mod LCA
Οι Ειδήσεις από...

ΝΟΜΠΕΛ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ

Ο Αμερικανοβρετανός καθηγητής Οικονομικών του Χάρβαρντ Ολιβερ Χαρτ και ο Φινλανδός καθηγητής Οικονομικών και Διοίκησης του ΜΙΤ Μπενγκ Χόλμστρεμ (δεξιά) μοιράζονται το Νόμπελ Οικονομίας 2016 | AP PHOTO/ MICHAEL DWYER , AP PHOTO/ STEVEN SENNE

Την επιστημονική έρευνα και μελέτη που εστιάζει στις συμβάσεις- τις έγγραφες και νομικά κατοχυρωμένες συμφωνίες που καθορίζουν πολιτικές, εμπορικές, εργασιακές και άλλες σχέσεις των ανθρώπων και «συγκρατούν μεταξύ τους σήμερα τις οικονομίες του πλανήτη»- επέλεξε να βραβεύσει με το Νόμπελ Οικονομίας 2016 η Βασιλική Σουηδική Ακαδημία Επιστημών. Το φετινό βραβείο -που συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 8 εκατ. σουηδικές κορόνες (928.000 δολαρίων)- θα δοθεί συγκεκριμένα στον Αμερικανοβρετανό καθηγητή Οικονομικών του Χάρβαρντ Ολιβερ Χαρτ και στον Φινλανδό καθηγητή Οικονομικών και Διοίκησης του ΜΙΤ Μπενγκ Χόλμστρεμ για τη «συνεισφορά τους στη θεωρία των συμβάσεων».

Μπάμπης Μιχάλης - efsyn.gr - 11/10/2016

Εστιάζοντας στην ανάλυση και τον σχεδιασμό των συμβάσεων, οι δύο οικονομολόγοι βοήθησαν με την εργασία τους στην κατανόηση πλήθους συμφωνιών που διέπουν τη σύγχρονη κοινωνία όπως τα συμβόλαια δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, οι αμοιβές των διευθυντών των μεγάλων επιχειρήσεων, τα δίκτυα δικαιόχρησης (franchise).

«Στις πολλές σχέσεις σύμβασης της κοινωνίας περιλαμβάνονται και αυτές μεταξύ μετόχων και διευθυντών μιας επιχείρησης, ιδιοκτητών αυτοκινήτων και ασφαλιστικών εταιρειών, μεταξύ μιας δημόσιας αρχής και των προμηθευτών της. Καθώς τέτοιου είδους σχέσεις εμπεριέχουν συνήθως αντικρουόμενα συμφέροντα, τα συμβόλαια που τις διέπουν θα πρέπει να σχεδιάζονται κατάλληλα έτσι ώστε οι δύο πλευρές να λαμβάνουν αμοιβαία επωφελείς αποφάσεις» ανέφερε χαρακτηριστικά στο ανακοινωθέν της βράβευσης η σουηδική ακαδημία, συμπληρώνοντας ότι η ανάλυση των Χαρτ και Χόλμστρεμ έθεσε τα νοητικά θεμέλια για τον σχεδιασμό πολιτικών και θεσμών σε αρκετούς τομείς, από τη νομοθεσία για τις πτωχεύσεις έως το συνταγματικό δίκαιο.

Ειδικότερα, ο Χόλμστρεμ έδειξε στα τέλη της δεκαετίας του ’70 πως ο κύριος μιας επιχείρησης (π.χ. οι μέτοχοι μιας εταιρείας) θα έπρεπε να σχεδιάσει μια βέλτιστη σύμβαση με έναν αντιπρόσωπό του (π.χ. τον διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας), του οποίου η δράση είναι εν μέρει ανεξέλεγκτη.

Ο Φινλανδός οικονομολόγος τόνισε ότι το βέλτιστο συμβόλαιο θα πρέπει να ισοσταθμίζει τα κίνητρα με τους κινδύνους, να ενθαρρύνει δηλαδή τους διευθυντές στην καινοτομία, χωρίς να τους επιτρέπει να γίνονται υπερβολικά ριψοκίνδυνοι. Την εργασία του όμως ελάχιστα έλαβαν υπόψη του οι επιχειρήσεις και οι ιδιοκτήτες τους.

Απόδειξη αυτού ήταν οι εργασιακές συμβάσεις των ανώτατων στελεχών των επενδυτικών τραπεζών που διασφάλιζαν σε αυτά τεράστια μπόνους ανάλογα με τις επιδόσεις τους.

Οι συμβάσεις αυτές επέτρεψαν στα στελέχη όλο και πιο ριψοκίνδυνα στοιχήματα και επενδύσεις που τελικά οδήγησαν στη φούσκα και το κραχ. Διόλου τυχαία ο Χόλμστρεμ δήλωσε μεταξύ άλλων, μετά την ανακοίνωση της βράβευσης του, ότι τα μπόνους είναι ιδιαίτερα υψηλά και οι συμβάσεις υπερβολικά πολύπλοκες.

Ο έλεγχος των αποφάσεων

Ο Χαρτ από την πλευρά του, τα μέσα της δεκαετίας του ’80, συνεισέφερε θεμελιωδώς σε ένα νέο κλάδο της θεωρίας των συμβάσεων που διαπραγματεύεται με τις «ατελείς συμβάσεις».

Επειδή είναι αδύνατο για μια σύμβαση να καθορίσει με ακρίβεια το κάθε ενδεχόμενο, το σκέλος αυτό της θεωρίας επιχειρεί να εξηγήσει τη βέλτιστη κατανομή των δικαιωμάτων ελέγχου: ποιο μέρος της σύμβασης θα πρέπει να έχει το δικαίωμα να λαμβάνει αποφάσεις υπό ποιες συνθήκες.

Τα ευρήματα του Χαρτ έριξαν νέο φως για την ιδιοκτησία και τον έλεγχο των επιχειρήσεων και είχαν τεράστιο αντίκτυπο σε αρκετά πεδία της οικονομίας, της πολιτικής επιστήμης και του δικαίου.

Η έρευνα του προσέφερε νέα θεωρητικά εργαλεία για τη μελέτη ερωτημάτων όπως το ποια είδη εταιρειών θα πρέπει να συγχωνεύονται, ποιο είναι το κατάλληλο μείγμα χρηματοδότησης, πότε φορείς κοινωφελών υπηρεσιών όπως τα σχολεία ή οι φυλακές πρέπει να είναι ιδιωτικά ή δημόσια.

Η εργασία του Χαρτ έδειξε ότι όταν η βασική προτεραιότητα της κυβέρνησης είναι η βελτίωση της ποιότητας και όχι η μείωση του κόστους τότε αυτή είναι που θα πρέπει να διατηρεί τον έλεγχο.

Το επιβεβαίωσε μάλιστα με την εργασία του για το σωφρονιστικό σύστημα των ΗΠΑ πριν από δύο δεκαετίες, στην οποία εξέφραζε τις ενστάσεις του για τις ιδιωτικές φυλακές.

Η αμερικανική κυβέρνηση ομολογεί σήμερα ότι οι συνθήκες κράτησης στις ιδιωτικές φυλακές είναι πολύ χειρότερες από τις αντίστοιχες στις δημόσιες και αποφάσισε να σταματήσει τη χρήση τους.

Share in Facebook
Tweet it!