19 | 11 | 2017

Κύριες επιλογές
Χρονική ταξινόμηση άρθρων
Powered by mod LCA
Οι Ειδήσεις από...

ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΣ

Το παράδοξο του Newcomb

Ο William Newcomb ήταν ένας φυσικός με ακαδημαϊκή έδρα στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια. Το παράδοξο, που φέρει το όνομά του, έκανε γνωστό ο φιλόσοφος του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ Robert Nozick, το 1969.

Φανταστείτε ότι λαμβάνετε μέρος σε ένα παιχνίδι και αντίπαλός σας στο παιχνίδι είναι ένα πανίσχυρο πνεύμα το οποίο μπορεί να προλέγει το μέλλον (με μεγάλο ποσοστό επιτυχίας). Το πνεύμα έχει την εξαιρετική ικανότητα να προλέγει τις πράξεις των ανθρώπων. Σας παρουσιάζει λοιπόν δυο κουτιά: ένα διαφανές (το Α) και ένα αδιαφανές (το Β). Εσείς μπορείτε να επιλέξετε είτε μόνο το Β είτε το Α και το Β μαζί. Το διαφανές κουτί Α περιέχει 10.000 €. Το περιεχόμενο του αδιαφανούς κουτιού Β προσδιορίζεται ως εξής: το πνεύμα σε κάποιο σημείο πριν την έναρξη του παιχνιδιού προβλέπει την επιλογή σας και αν προέβλεψε ότι θα πάρετε μόνο το Β τότε έβαλε μέσα 1.000.000 € ενώ αν προέβλεψε ότι θα πάρετε το Α και το Β μαζί τότε άφησε το αδιαφανές κουτί Β άδειο. Δηλαδή το κουτί Β μπορεί να περιέχει είτε 0 € είτε 1.000.000 €. Από την στιγμή που αρχίσει το παιχνίδι το πνεύμα δεν έχει καμία δυνατότητα να αλλάξει το περιεχόμενο του κουτιού Β. Εσείς γνωρίζετε από πριν τους κανόνες του παιχνιδιού και πρέπει να επιλέξετε την βέλτιστη στρατηγική.

Να εξετάσουμε λοιπόν όλες τις δυνατές εκβάσεις του παιχνιδιού:

 

Πρόβλεψη πνεύματος για την επιλογή σας

Πραγματική επιλογή σας

Κέρδος

 

Α και Β

Α και Β

10.000

 

Α και Β

Μόνο Β

0

 

Μόνο Β

Α και Β

1.010.000

 

Μόνο Β

Μόνο Β

1.000.000

       

Ποια επιλογή μεγιστοποιεί το κέρδος σας;

Το πρόβλημα ανάγεται σε παράδοξο, διότι δύο εξίσου ισχυρές (διαισθητικά και λογικά) στρατηγικές δίνουν αντικρουόμενες απαντήσεις στo παραπάνω ερώτημα, δηλαδή την επιλογή Α και Β μαζί ή την επιλογή μόνο Β.

Γιατί, όμως, αυτό είναι παράδοξο;

Μα, γιατί το συγκεκριμένο πρόβλημα επιτρέπει την επιλογή μίας και μοναδικής λύσης (Α και Β μαζί ή μόνο Β) δεδομένων των σταθερών προϋποθέσεων που μας δίνονται -κάτι ανάλογο με την πρωτοβάθμια εξίσωση ενός αγνώστου που έχει μία και μοναδική και ίδια λύση για όλους μας και ανεξάρτητα από τον τρόπο σκέψης του καθενός μας.

Οι περισσότεροι φιλόσοφοι συμφωνούν ότι η διαισθητικά λογική και αυθόρμητη απόφαση θα ήταν η επιλογή και των δύο κουτιών (Α και Β μαζί). Είναι όμως η σωστή;

Ας αναλύσουμε τις δύο στρατηγικές:

Σύμφωνα με την πρώτη στρατηγική -ανεξάρτητα από την όποια πρόβλεψη του πνεύματος- το να επιλέξετε και τα δύο κουτιά αποδίδει περισσότερο. Διότι αν η πρόβλεψη είναι να πάρετε και τα δύο κουτιά, τότε η επιλογή σας αφορά μεταξύ του αν θα λάβετε είτε 10.000 € (επιλέγοντας το Α και το Β) είτε 0 € (επιλέγοντας μόνο το Β). Συνεπώς είναι προφανές πως το να επιλεχτούν και τα δύο κουτιά είναι προτιμότερο. Αλλά ακόμα και αν η πρόβλεψη του πνεύματος είναι να επιλέξετε μόνο το Β, τότε επιλέγοντας και τα δύο θα λάβετε 1.010.000 €, ενώ επιλέγοντας μόνο το Β θα λάβετε μόνο 1.000.000 €. Συνεπώς, σε κάθε περίπτωση, η λύση (διαισθητικά και λογικά) της επιλογής και των δύο κουτιών είναι η ορθή (Α και Β μαζί).

Η δεύτερη στρατηγική προτείνει την επιλογή μόνο του κουτιού Β. Σύμφωνα με αυτήν μπορούμε να αγνοήσουμε τις πιθανότητες της μηδενικής ανταμοιβής και του 1.010.000 €, καθώς και τα δύο προϋποθέτουν πως το πνεύμα προέβλεψε λάθος ενώ το πρόβλημα ορίζει πως το πνεύμα δεν λαθεύει σχεδόν ποτέ. Συνεπώς η επιλογή έγκειται στο είτε να λάβετε 10.000 € (και τα δύο κουτιά) ή να λάβετε 1.000.000 € (μόνο το κουτί Β), και συνεπώς το να επιλέξετε μόνο το κουτί Β είναι η καλύτερη απόφαση (μόνο Β).

Ωραία, θα πείτε, ποιό είναι το αντίκρισμα στον πραγματικό κόσμο;  

Εν έτη 1989 ένας οικονομολόγος, ο John Broome, χρησιμοποίησε το παραπάνω παράδοξο για να εξηγήσει την κυκλοφορία χρήματος σε σχέση με τον πληθωρισμό. Να το εξηγήσουμε:

Οι οικονομολόγοι έχουν ανακαλύψει ότι οι οικονομικές προσδοκίες των ανθρώπων γενικά εκπληρώνονται, έτσι οι πολίτες εδώ παίζουν το ρόλο του πνεύματος και οι οικονομολόγοι παίζουν το ρόλο του υποκειμένου του πειράματος. Οι οικονομολόγοι πιστεύουν ότι ο τρόπος για την μείωση της ανεργίας είναι η αύξηση της κυκλοφορίας του χρήματος. Όταν όμως οι άνθρωποι προσδοκούν μια τέτοια αύξηση, αρχίζουν να ενεργούν (οι άνθρωποι) με τρόπους που αντιτίθενται στα πλεονεκτήματα μιας τέτοιας κατάστασης και αυτό που επακολουθεί είναι ο πληθωρισμός.

Συνεπώς, οι πιθανές καταστάσεις με τις εξίσου πιθανές εκβάσεις τους είναι οι εξής:

 

Πρόβλεψη των ανθρώπων για την επιλογή των οικονομολόγων

Πραγματική επιλογή των οικονομολόγων

Κέρδος

Αύξηση κυκλοφορίας του χρήματος

(A και Β)

Αύξηση κυκλοφορίας του χρήματος

(A και Β)

Πληθωρισμός

(10.000 €)

Αύξηση κυκλοφορίας του χρήματος

(A και Β)

Σταθερότητα κυκλοφορίας του χρήματος

(Β)

Ύφεση

(0 €)

Σταθερότητα κυκλοφορίας του χρήματος

(B)

Αύξηση κυκλοφορίας του χρήματος

(A και B)

Πτώση ανεργίας

(1.010.000 €)

Σταθερότητα κυκλοφορίας του χρήματος

(Β)

Σταθερότητα κυκλοφορίας του χρήματος

(Β)

Μη αλλαγή

(1.000.000 €)

 

Αύξηση κυκλοφορίας του χρήματος:

-Αν προβλεφτεί αύξηση κυκλοφορίας του χρήματος, επακολουθεί πληθωρισμός (10.000 €)

-Αν προβλεφτεί σταθερότητα κυκλοφορίας του χρήματος, η ανεργία πέφτει (1.010.000 €)

(Προφανώς, οι οικονομολόγοι συμφωνούν μεταξύ τους ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να αυξάνουν την κυκλοφορία του χρήματος, με το σκεπτικό ότι οι προσδοκίες των πολιτών έχουν ήδη διαμορφωθεί -όπως ακριβώς έχει προκαθοριστεί το αν υπάρχουν χρήματα στο αδιαφανές κουτί.

Όταν οι άνθρωποι περιμένουν την αύξηση κυκλοφορίας του χρήματος, τότε η αύξηση κυκλοφορίας του χρήματος προκαλεί πληθωρισμό (Α και Β ή 10.000 €), ο οποίος είναι προτιμότερος από μια οικονομική ύφεση,

όταν περιμένουν σταθερότητα κυκλοφορίας του χρήματος, η αύξηση της κυκλοφορίας του χρήματος προκαλεί περισσότερη εργασιακή απασχόληση (Α και Β ή 1.010.000 €), η οποία είναι προτιμότερη από τη μη αλλαγή.

Με άλλα λόγια, η πλειοψηφία των απόψεων στο χώρο της οικονομίας κλίνει υπέρ του αναλόγου της επιλογής των δύο κουτιών.)

 

Σταθερότητα της κυκλοφορίας του χρήματος:

-Αν προβλεφτεί αύξηση, επακολουθεί ύφεση (μόνο Β ή 0 €)

-Αν προβλεφτεί σταθερότητα, επακολουθεί μη αλλαγή (μόνο Β ή 1.000.000 €)

Το ανάλογο της επιλογής του ενός κουτιού θα αντιστοιχεί σ' αυτούς που υποστηρίζουν ότι υπάρχουν δύο επιλογές να σκεφτούμε:

-Σταθερότητα της κυκλοφορίας του χρήματος: τότε οι πολίτες θα πιστέψουν ότι η κυκλοφορία θα παραμείνει σταθερή και έτσι δε θα υπάρξει καμιά αλλαγή (μόνο Β ή 1.000.000 €) .

-Αύξηση της κυκλοφορίας του χρήματος: τότε οι πολίτες θα προβλέψουν την αύξηση και θα επακολουθήσει πληθωρισμός (Α και Β ή 10.000 €).

 

Δεδομένου ότι η μη αλλαγή θεωρείται προτιμότερη από τον πληθωρισμό, οι συγκεκριμένοι οικονομολόγοι τάσσονται υπέρ της σταθερότητας της κυκλοφορίας του χρήματος. Απέτυχαν όμως να λάβουν υπ’ όψιν τους το γεγονός ότι οι προσδοκίες έχουν ήδη διαμορφωθεί και δεν μπορούν πια να καθοριστούν μέσω της προτίμησης μεταξύ των δύο επιλογών.

Share in Facebook
Tweet it!