15 | 12 | 2017

Κύριες επιλογές
Χρονική ταξινόμηση άρθρων
Powered by mod LCA
Οι Ειδήσεις από...

ΤΟ ΔΙΑΦΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ: ΔΙΑΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Για το ανθρώπινο μυαλό είναι ακατανόητο το απόλυτα συνεχές της κίνησης. Στον άνθρωπο γίνονται κατανοητοί οι νόμοι οποιασδήποτε κίνησης μονάχα όταν εξετάζει αυθαίρετα μονάδες της κίνησης αυτής. Όμως ταυτόχρονα, απ’ αυτήν ακριβώς την αυθαίρετη διαίρεση της αδιάκοπης κίνησης σε διακοπτές μονάδες, πηγάζουν κατά το μεγαλύτερο μέρος οι ανθρώπινες πλάνες.

Είναι γνωστό το λεγόμενο σόφισμα των αρχαίων που έγκειται στο πως ο Αχιλλέας ποτέ δε θα φτάσει τη χελώνα που προηγείται, παρ’ όλο που ο Αχιλλέας βαδίζει δέκα φορές πιο γρήγορα απ’ τη χελώνα: μόλις ο Αχιλλέας περάσει την απόσταση που τον χωρίζει απ’ τη χελώνα, αυτή θα τον ξεπεράσει κατά το δέκατο της απόστασης. Ο Αχιλλέας θα περάσει το δέκατο αυτό, η χελώνα θα περάσει το ένα εκατοστό και ούτω καθεξής, χωρίς τέλος. Το πρόβλημα αυτό φαινόταν στους αρχαίους άλυτο. Το ανόητο της λύσης (πως ο Αχιλλέας δε θάφτανε ποτέ τη χελώνα ) προερχόταν μονάχα απ’ το ότι αυθαίρετα εισχώρησαν διακοπτές μονάδες της κίνησης, ενώ η κίνηση και του Αχιλλέα και της χελώνας γινόταν συνεχώς.

ΛΕΩΝ ΤΟΛΣΤΟΪ "ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ" (1869), Μετάφραση: Κοραλία Μακρή, Εκδόσεις: ΓΚΟΒΟΣΤΗ

Παίρνοντας ολοένα και μικρότερες μονάδες της κίνησης, πλησιάζουμε μονάχα στη λύση του ζητήματος, όμως δεν την πετυχαίνουμε ποτέ. Μονάχα αν παραδεχτούμε το απειροστό και την απ’ αυτό προκύπτουσα πρόοδο με λόγο το ένα δέκατο, και μονάχα αν πάρουμε το άθροισμα αυτής της γεωμετρικής προόδου, πετυχαίνουμε τη λύση του προβλήματος. Ο καινούργιος κλάδος των μαθηματικών, που βρήκε την τέχνη να χρησιμοποιεί τ’ απειροστά μεγέθη, δίνει τώρα απάντηση και σ’ άλλα πιο πολύπλοκα προβλήματα της κίνησης που άλλοτε φαίνονταν άλυτα.

Αυτός ο καινούργιος, ο άγνωστος στους αρχαίους κλάδος των μαθηματικών, με το να παραδέχεται, κατά την εξέταση των ζητημάτων της κίνησης, τα απειροστά μεγέθη, δηλαδή εκείνα που μ’ αυτά αποκαθίσταται ο κυριότερος όρος της κίνησης (το απόλυτα συνεχές) με την παραδοχή του αυτή διορθώνει εκείνο το αναπόφευκτο λάθος, που ο ανθρώπινος νους δεν μπορεί να μην κάνει, καθώς εξετάζει αντί για την αδιάκοπη κίνηση, τις χωριστές μονάδες της κίνησης.

Στην αναζήτηση των νόμων της ιστορικής κίνησης συμβαίνει ακριβώς το ίδιο.

Η κίνηση της ανθρωπότητας, πηγάζοντας από αναρίθμητες ανθρώπινες θελήσεις, συντελείται αδιάκοπα.

Η κατανόηση των νόμων της κίνησης αυτής είναι ο σκοπός της Ιστορίας. Όμως, για να κατανοήσει τους νόμους της αέναης κίνησης του αθροίσματος όλων των θελήσεων των ανθρώπων, ο ανθρώπινος νους παραδέχεται αυθαίρετα διακεκομμένες μονάδες. Η πρώτη μέθοδος της Ιστορίας συνίσταται στο πώς, αφού πάρει μιαν αυθαίρετη σειρά συνεχών γεγονότων, την εξετάζει χωριστά απ’ τις άλλες σειρές, ενώ κανένα γεγονός δεν έχει, ούτε μπορεί νάχει αρχή, παρά πάντα το ένα γεγονός πηγάζει αδιάκοπα απ’ το άλλο. Η δεύτερη μέθοδος συνίσταται στο να εξετάζει τις ενέργειες ενός ανθρώπου, του ηγεμόνα, του στρατάρχη, σαν άθροισμα της θέλησης πολλών ανθρώπων, ενώ το άθροισμα της θέλησης των πολλών δεν εκφράζεται ποτέ αποκλειστικά στη δράση ενός ιστορικού προσώπου.

Η ιστορική επιστήμη, στην κίνησή της, διαρκώς παίρνει όλο και πιο μικρές μονάδες για εξέταση, και μ’ αυτό τον τρόπο προσπαθεί να πλησιάσει την αλήθεια. Όμως όσο μικροσκοπικές κι αν είναι οι μονάδες που παίρνει η Ιστορία, νιώθουμε ότι η παραδοχή της αρχής κάποιου φαινομένου και η παραδοχή του ότι οι θελήσεις όλων των ανθρώπων εκφράζονται στις ενέργειες ενός ιστορικού προσώπου, είναι σφαλερή αυτή καθαυτή.

Κάθε τέτοιο συμπέρασμα της Ιστορίας χωρίς την παραμικρότερη προσπάθεια από μέρος της κριτικής σκορπίζεται σα σκόνη, χωρίς ν’ αφήνει τίποτα, μονάχα εξαιτίας του ότι η κριτική διαλέγει για αντικείμενο παρατήρησης πιο μεγάλη ή πιο μικρή διακοπτή μονάδα, κάτι που έχει πάντα το δικαίωμα να κάνει, γιατί η παρμένη ιστορική μονάδα είναι πάντα αυθαίρετη.

Μονάχα όταν παραδεχτούμε την απειροστή μονάδα για παρακολούθηση – το διαφορικό της Ιστορίας, δηλαδή τις ομοιογενείς τάσεις των ανθρώπων – και κατορθώσουμε ν’ αποχτήσουμε την τέχνη της ολοκλήρωσης (ν’ αθροίζουμε αυτά τ’ απειροστά) μονάχα τότε μπορούμε να ελπίζουμε πως θα φτάσουμε στην κατανόηση των νόμων της Ιστορίας.        

Share in Facebook
Tweet it!